Maj 2016

Spożywanie curry chroni przed demencją

Tak przynajmniej twierdzą naukowcy. Kurkuma, wchodząca w skład curry, pobudza mózg i pozwala uniknąć problemów z pamięcią w starszym wieku, podaje The Daily Mail.
<--break->
 
Kurkumina to  główny składnik kurkumy oraz nieoceniona substancja aktywna. Według badań przeprowadzonych wśród ludzi w średnim i starszym wieku, osoby przyjmujące trzy razy dziennie kapsułki z kurkuminą, posiadały znacznie lepszą pamięć, w porównaniu do grupy kontrolnej otrzymującej placebo. 
 
Odkrycie pozwoliło wyjaśnić, dlaczego w krajach, gdzie często spożywana jest kurkuma, rzadziej występują przypadki demencji. Kurkumina blokuje działanie szkodliwych białek beta-amyloidu, które kumulują się w mózgu i niszczą neurony. 
 
W badaniu obejmującym 96 osób w wieku 40-90 lat, uczestnikom podawano placebo lub 1500 mg kurkuminy przez okres jednego roku. W testach na werbalne umiejętności i pamięć u ludzi, którzy przyjmowali placebo, wykazano pogorszenie stanu już po zaledwie 6 miesiącach. W grupie spożywających tabletki kurkuminy tak się nie stało.
 
Z przyjmowaniem kurkumy występuje jednak pewien problem: jest ona źle wchłaniana z przewodu pokarmowego. Dlatego naukowcy pracują nad nowymi metodami jej podania, łącząc ją na przykład z lecytyną sojową, aby zapobiec jej zniszczeniu w żołądku.
 
 

Jedzenie świeżych owoców w czasie ciąży zwiększa IQ dziecka

Im więcej owoców spożywa kobieta będąc w ciąży, tym wyższy będzie poziom inteligencji jej dziecka. Kanadyjscy naukowcy z University of Alberta przeanalizowali dane zdrowotne pochodzące od 688 dzieci. 
 
Naukowcy wzięli pod uwagę te czynniki, które mogły mieć wpływ na ostateczne rezultaty badania, podaje Prothom Alo. Badania wykazały, że dzieci matek, które jadły więcej owoców w czasie ciąży, w wieku do 1. roku życia, lepiej radziły sobie z testami określającymi poziom rozwoju. Wśród dzieci, których matki spożywały średnio 6-7 porcji owoców lub soku owocowego dziennie, wynik ten był wyższy o 6-7 punktów. 
 
Naukowcy przeprowadzili również badania na muszkach owocówkach. Ich zdaniem, muchy posiadają 85% genów biorących udział w funkcjonowaniu mózgu u ludzi. Naukowcy odkryli, że u potomstwa much, którym podawano sok owocowy, pamięć była o wiele lepsza.
 
 

Zielone światło może łagodzić bóle migrenowe

Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda, badając wpływ światła na intensywność migren, dokonali interesującego odkrycia. Okazało się bowiem, że ekspozycja na konkretną barwę światła może skutecznie łagodzić bóle głowy.

 

Migrena wiąże się nie tylko z wyjątkowo nieprzyjemnym bólem głowy, ale także nadwrażliwością na światło. Uważa się iż jest to spowodowane specyficznymi połączeniami w mózgu. W tzw. wzgórzu neurony przekazujące informacje z siatkówki krzyżują się z neuronami, które sygnalizują ból. Światło może więc nasilić ból, a ten z kolei zaburzać widzenie.

 

6 lat temu, Rami Burstein z Uniwersytetu Harvarda badał migrenę u osób niewidomych, które straciły wzrok w wyniku utraty oka lub uszkodzenia siatkówki. Uczony odkrył że jeśli w oczach pozostały jeszcze jakieś komórki siatkówki to migrena nasilała się gdy niewidomi znajdowali się w mocno oświetlonych pomieszczeniach, natomiast niebieskie światło powodowało jeszcze większe bóle.

 

W najnowszym badaniu, Burstein umieścił widomych uczestników eksperymentu cierpiących na migrenę w ciemnym pokoju i stopniowo zwiększał intensywność światła białego, niebieskiego, zielonego, bursztynowego i czerwonego. Zespół badawczy brał pod uwagę zarówno komentarze uczestników dotyczące wpływu światła na ból, jak i aktywność mózgu oraz neuronów wysyłających sygnały z oka do mózgu przy pomocy małych elektrod.

 

Wyniki eksperymentu były dla naukowców dość zaskakujące - światło niebieskie, białe, czerwone oraz bursztynowe wzmacniało bóle migrenowe, ale światło zielone przy małej intensywności miało działanie łagodzące. Okazało się że wywoływało ono mniejszą aktywność elektryczną od pozostałych kolorów. Takie same wyniki osiągnięto podczas badań na szczurach. Burstein uważa, że osoby cierpiące na migrenę mogłyby nosić specjalne okulary, które odfiltrowałyby wszystkie kolory za wyjątkiem zielonego.

 

 

Sarkoidoza - objawy, diagnostyka, leczenie

Sarkoidoza to choroba polegająca na gromadzeniu się komórek układu odpornościowego w formie ziarniny w płucach i innych narządach. Jest to choroba o nieznanej przyczynie, najczęściej manifestująca się powiększeniem węzłów chłonnych wnęk płuc i zmianami miąższowymi w płucach. Najczęściej dotyczy młodych dorosłych. U ok. 85% chorych sarkoidoza ustępuje samoistnie w ciągu 2 lat od rozpoznania. U pozostałych przebieg jest przewlekły lub postępujący.

 

Objawy              

Objawy sarkoidozy zależą od zajętego przez chorobę narządu. Jej początek może być ostry pod postacią objawów ogólnych takich jak zmęczenie, gorączka,powiększenie węzłów chłonnych, niezamierzona utrata masy ciała, bóle mięśni i stawów. Do tego mogą dołączać się również objawy związane z konkretnym narządem.

 

Objawy ze strony układu oddechowego:

  • Utrzymujący się suchy kaszel;
  • Duszność;
  • Świszczący oddech;
  • Ból w klatce piersiowej pod postacią ucisku zamostkowego;

Objawy ze strony skóry:

  • Zmiany o typie rumienia guzowatego;
  • Wykwity grudkowe, plamisto-grudkowe;
  • Drobne owrzodzenia na nosie, policzkach i uszach;
  • Obszary odbarwienia, zaczerwienienia skóry;
  • Guzki podskórne, szczególnie w okolicy blizn i tatuaży.

Objawy ze strony oczu

Sarkoidoza możezajmować również oczy, często nie powodując żadnych objawów, dlatego ważna jest konsultacja okulistyczna. Objawy, które pojawiają się najczęściej wynikają z zapalenia spojówek lub zapalenia błony naczyniowej oka. Często towarzyszy im:

  • Zamazane widzenie
  • Ból oka
  • Zaczerwienienie i obrzęk spojówek
  • Światłowstręt
  • Nadmierne łzawienie

Objawy ze strony innych narządów:

  • Zajęcie OUN – powoduje porażenie nerwu twarzowego, rzadziej nerwu wzrokowego czy okoruchowego
  • Zajęcie serca – objawy zaburzeń rytmu serca, niewydolności serca
  • Jedno – lub obustronne powiększenie ślinianki przyusznej

Przyczyny

Dokładna przyczyna sarkoidozy nie została poznana. Niektórzy upatrują genetycznej predyspozycji do rozwoju choroby, która może być wywołana przez bakterie, wirusy, pyły lub chemikalia. Aktywuje to układ odpornościowyi jegokomórki, którezaczynają gromadzić się tworząc ziarniniaki zapalne, w różnych narządach.

 

Czynniki ryzyka

  • Wiek i płeć. Sarkoidoza występuje często między 20 a 40 r.ż. Kobiety są nieco bardziej narażone na rozwój choroby niż mężczyźni.
  • Rasa. Afroamerykanie mają wyższą zapadalność na sarkoidozę niż rasa kaukaska.
  • Występowanie sarkoidozy w rodzinie

Diagnostyka

W celu rozpoznania choroby konieczne jest wykonanie następujących badań

  • RTG klatki piersiowej, w celu oceny uszkodzenia płuc i powiększonych węzłów chłonnych.
  • Tomografia komputerowa płuc (CT), jeżeli istnieje podejrzenie powikłań.
  • Pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) lub rezonans magnetyczny (MRI) w przypadku zajęcia serca lub ośrodkowego układu nerwowego.
  • EKG do oceny ewentualnych zaburzeń rytmu serca
  • Spirometria celem oceny czynnościowej płuc
  • Konsultacja okulistyczna celem oceny narządu wzroku
  • Bronchoskopia w celu wykonania biopsji węzłów chłonnych, biopsji błony śluzowej oskrzeli oraz wycinków do oceny histologicznej.

Leczenie

Nie ma lekarstwa na sarkoidozę, jednak w większości przypadków choroba ustępuje samoistnie. Bardzo ważne jest jednak regularne monitorowanie przebiegu choroby poprzez kontrolę RTG klatki piersiowej i spirometrię.

Leczenie farmakologiczne włącza się w przypadku znacznego zajęcia płuc, serca, ośrodkowego układu nerwowego, narządu wzroku czy wysokiego poziomu wapnia w surowicy krwi. Najczęściej stosowane są:

  • Kortykosteroidy.Są to leki pierwszego rzutu. W niektórych przypadkach kortykosteroidy mogą być stosowane miejscowo w postaci kremu na skórę czy kropli w zajęciu narządu wzroku.
  • Leki hamujące układ odpornościowy takie jak metotreksat, azatiopryna, mykofenolan mofetylu, leflunomid powodują zmniejszenie stanu zapalnego poprzez tłumienie układu odpornościowego.
  • Hydroksychlorochina może być przydatna w leczeniu choroby skóry i podwyższonych poziomów wapnia.
  • Inne leki: adalimumab, infliksimab, czyli leki, które są powszechnie stosowane w leczeniu stanu zapalnego związanego z reumatoidalnym zapaleniem stawów. W sarkoidozie mogą być pomocne w przypadku braku poprawy na wyżej wymienione leczenie.

 

autor: Maciej Rek

Stworzono nowy rodzaj sztucznej ludzkiej skóry

Eksperci z Massachusetts Institute of Technology (MIT) opracowali nowy materiał, który jest w stanie zapewnić tymczasową ochronę ciała zamiast skóry, albo jako materiał ją wspomagający. W przyszłości materiał ten może być wykorzystywany na przykład do podawania leków przez skórę czy też do leczenia chorób, takich jak egzema.

 

Materiał wykonany jest z polimeru utworzonego na bazie silikonu. Na skórę aplikuje się go w postaci cienkiej, niewidocznej powłoki. Tworzywo jest odpowiednio przepuszczalne pozwalając na oddychanie młodej zdrowej skóry.

Przeprowadzone przez naukowców eksperymenty wykazały, że za pomocą powłoki może pozbyć się na przykład tak zwanych "worów" pod oczami i wyleczyć suchą skórę. Ponadto, "druga skóra" zapewnia długotrwałą ochronę przed promieniowaniem ultrafioletowym.

 

 

Jak pozbyć się wirusów, które wywołują ból gardła?

Wirusowe zapalenie gardła może dotknąć każdego. Najczęściej „dopada” maluchy między 4. a 7. rokiem życia, ale nie omija również dorosłych. Dziecięcy układ odpornościowy nie jest jeszcze dojrzały, dlatego trudniej mu bronić się przez atakiem drobnoustrojów. W przedszkolach, żłobkach czy na placach zabaw małe pociechy zarażają się wzajemnie. Zdarza się, że przechodzą wirusowe infekcje gardła kilka razy w ciągu roku. Jak radzić sobie z uciążliwymi dolegliwościami?

 

Skuteczne sposoby na ból gardła

Wirusy, które odpowiadają za zapalenie gardła przenoszą się drogą kropelkową, czasem potrzebny jest bliższy kontakt z chorą osobą, np. użycie jej kubka, ręcznika, łyżki.

Kiedy wirusy wnikną do gardła i pobudzą do działania komórki układu odpornościowego, pojawiają się przykre symptomy infekcji. Co dokucza pacjentom? Na pewno ostry ból gardła, który nasila się podczas przełykania. Występują: katar, kaszel, gorączka, drapanie w gardle i ogólne osłabienie.

Nieprzyjemne objawy powinny ustąpić po ok. 7 dniach, ale jeśli zapalenie gardła „dopadło” Twojego malucha, może trwać nieco dłużej. Terapia infekcji wirusowych polega na łagodzeniu symptomów, a więc powinieneś przyjmować leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Przydadzą Ci się preparaty z paracetamolem lub ibuprofenem. Nieraz pomagają inhalacje, np. z szałwii, rumianku albo tymianku i płukanie gardła płynami ziołowymi.

Koniecznie zaopatrz się w sprawdzone tabletki na gardło do ssania (zwykle dostępne bez recepty), które uśmierzają dotkliwy ból gardła i efektywnie ograniczają stan zapalny w gardle i jamie ustnej. Wybierz lek zawierający benzydaminę, która ma właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe, antyseptyczne i miejscowo znieczulające. Pastylki do ssania o takim składzie łagodzą nieprzyjemne dolegliwości u dorosłych i dzieci, które skończyły 6 lat.

Na co powinieneś uważać?

Wiesz, że w trakcie wirusowego zapalenia gardła nie należy przyjmować antybiotyków? Kiedy zażywasz je bez uzasadnienia, bakterie niebezpiecznie uodparniają się na działanie leku. Poza tym, antybiotyki nie niszczą wirusów, tylko bakterie, zatem nie pomogą wyleczyć infekcji wirusowej. Ich nadużywanie prowadzi m.in. do grzybicy jamy ustnej lub jelit.

W niektórych przypadkach lekarz przepisuje antybiotyki – gdy po wirusowym zapaleniu gardła dojdzie do powikłań i pojawią się nadkażenia bakteryjne. Pamiętaj, że kurację antybiotykową można stosować wyłącznie pod okiem specjalisty.

Zadbaj też o odpowiednią profilaktykę, zwłaszcza jesienią, zimą i wiosną. Jeśli to możliwe, staraj się unikać dużych skupisk ludzkich, które sprzyjają rozprzestrzenianiu drobnoustrojów. Nie spotykaj się z chorymi znajomymi i zwróć uwagę, jak ubierają się Twoje małe pociechy. Dopilnuj, by Twoi domownicy właściwie się odżywiali, w sezonie infekcyjnym dieta nabiera szczególnego znaczenia. Wzbogać ją w warzywa i owoce będące naturalnym źródłem witamin i minerałów. Jak najwięcej czasu spędzaj aktywnie, na świeżym powietrzu.

lek. med. Damian Korzybski

Specjalista chorób wewnętrznych i specjalista chorób płuc

Produkty nafaszerowane antybiotykami odpowiadają za epidemię otyłości

Wiele obecnych na rynku produktów spożywczych zawiera nawet niewielką dawkę antybiotyków. Może stać się to przyczyną otyłości - twierdzą eksperci
 
Antybiotyki zakłócają mikroflorę jelitową, co powoduje zmiany w ilości przyswajalnych kalorii, czasie rozkładu produktów i pracy organizmu jako całości, podaje The Daily Mail.  Jeśli jeszcze są to słodkie, tłuste potrawy, typowe dla "zachodniej diety", to problemy z utrzymaniem prawidłowej wagi ciała są gwarantowane. 
 
Mikrobiolog Martin Blazer ustalił, że myszy, które otrzymywały niewielkie dawki antybiotyków, ważyły dwa razy więcej i odkładały więcej tkanki tłuszczowej. Spowodowane to było właśnie zmianą mikroflory, a tym samym zmianą metabolizmu. Co więcej, zwierząt nie ratowała nawet racjonalna dieta. Podobne wyniki uzyskano we wcześniejszym badaniu, przeprowadzonym w Bristolu na 12.000 dzieci, którym w pierwszych sześciu miesiącach życia zostały podane antybiotyki. 
 
Dzisiaj w Europie 70% antybiotyków jest wykorzystywanych w rolnictwie. Wskaźnik dla USA sięga 80%. Chociaż w 1998 roku Unia Europejska zakazała stosowania niektórych antybiotyków w hodowli zwierząt, to do tej pory można wykryć obecność tych substancji w mięsie i mleku. Spowodowane jest to faktem, że antybiotyki przyspieszają przybieranie masy ciała u zwierząt. A to bez wątpienia duża korzyść dla hodowców.
 
Innym przykładem są badania mleka krów, przeprowadzone w 2011r. w Hiszpanii i Maroku, które wykazały obecność, oprócz antybiotyków, także leków przeciwbólowych i hormonów. Sytuacja ma się podobnie w przypadku ryb hodowlanych.
 
 

Robot przeprowadził pierwszą operację bez pomocy człowieka

Przywykliśmy już do tego, że w precyzyjnej chirurgii stosowane są specjalne roboty medyczne, takie jak Da Vinci, ale one nadal wymagają działań człowieka, najwyżej stabilizując ruchy jego ręki. W Stanach Zjednoczonych lekarze poszli o krok dalej, robot przeprowadził pierwszą operację bez pomocy człowieka.

 

Urządzenie o nazwie Smart Tissue Autonomous Robot (STAR) zostało opracowane przez ekspertów z John Hopkins University. Robot jest w stanie nawet samodzielnie nałożyć szew. Do tej pory prowadzono tylko eksperymenty na zwierzętach, ale wszystkie przeżyły, a powikłania nie zostały zidentyfikowane. Według naukowców, STAR działa lepiej, niż żywi chirurdzy.

Mimo, że roboty są od dawna stosowane w medycynie, chirurgia tkanek miękkich ze względu na swą złożoność jest zawsze wykonywana ręcznie. STAR jest wyposażony w kamerę wideo i jest zdolny do współpracy z różnymi specjalistycznymi narzędziami. Operacje przeprowadzane przez robota trwają od 30 minut do godziny. Wygląda na to, że tak będzie wyglądać przyszłość medycyny.

 

 

 

Jak dbać o stetoskop Littmann - serwis i akcesoria

Każdy model stetoskopu 3M Littmann został zaprojektowany tak, by służyć swojemu właścicielowi latami. Jednak, jeśli chcesz by twoje słuchawki lekarskie były sprawne i funkcjonowały bez zarzutu, należy zadbać o ich regularne czyszczenie i serwisowanie. Tylko wówczas możesz mieć pewność, iż Twój stetoskop zachowa optymalną sprawność akustyczną oraz estetyczny wygląd.

 

Na czas trwania gwarancji wszelkie naprawy są wykonywane bezpłatnie. Z wykluczeniem przypadków, gdzie doszło do umyślnego uszkodzenia mechanicznego. Po zakończeniu okresu gwarancji możesz dopytać o odpłatne serwisowanie.

 

Czyszczenie stetoskopu

 

Należy przeprowadzać je codziennie, wszak stetoskop pozostaje w bezpośrednim kontakcie z wieloma pacjentami. Do dezynfekcji stetoskopu 3M Littmann, producent zaleca aby wykorzystać jedynie szmatkę nawilżoną 70% roztworem alkoholu izopropylowego. W żadnym przypadku nie można zanurzać stetoskopu w żadnych płynach. Ponadto nie można wystawiać go na działanie żadnego procesu sterylizacyjnego. Dla dokładnego oczyszczenia wskazane jest zdjęcie oliwek. Nie wolno wystawiać stetoskopu na nadmierne działanie ciepła ani chłodu oraz rozpuszczalników i olejów.

 

Przewód akustyczny

 

Littmann w większości stetoskopów używa przewodów wykonanych z PCW (polichlorku winylu). PVC to substancja, która pod wpływem długotrwałego kontaktu z lipidami, które znajdują się w ludzkiej skórze, twardnieje. To zjawisko może w konsekwencji uszkodzić nasz stetoskop. Sztywny, twardy przewód może ulec pęknięciu. Przerwanie ciągłości przewodu może doprowadzić do zniszczenia hermetycznego uszczelnienia. Rozszczelnienie umożliwia przenoszenie osłuchiwanych dźwięków i tonów, a tym samym upośledza zdolność akustyczną stetoskopu. Z tego powodu odradzamy noszenie słuchawek lekarskich na nieosłoniętej szyi. Warto zakładać je na kołnierzyk, a zdecydowanie korzystniej będzie jeśli zdecydujemy się na przechowywanie stetoskopu w specjalnym etui. 

 

Wyjątkowe etui na stetoskop jest dedykowane specjalnie dla produktów firmy Littmann. Oryginalne etui Littmann pasuje do wszystkich modeli stetoskopów. Wzór etui jest opatentowany i zastrzeżony - OHIM: 002335851-0001. Etui zostało tak zaprojektowane, by gwarantować bezpieczeństwo przechowywanego w nim stetoskopu. Zewnętrzna usztywniania obudowa etui chroni go przed uszkodzeniami mechanicznymi. W środku produkt posiada miękką wyściółkę, co gwarantuje, iż nasz stetoskop nie ulegnie zarysowaniom. Pokrowiec doskonale chroni stetoskop przed upadkiem, wilgocią i zużyciem. Opakowanie posiada dopracowane detale i podobnie jak stetoskopy Littmann charakteryzuje się wysoką jakością wykończenia.

 

Wymienne akcesoria

 

W zależności od wybranego modelu stetoskopy Littmann posiadają od 2 do 7 lat gwarancji. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, iż sprzęt w trakcie trwania gwarancji również powinien być serwisowany oraz czyszczony. Gwarancja obejmuje stetoskop jednak akcesoria należy regularnie wymieniać raz na 0,5 roku. Jakie akcesoria możemy dokupić do naszego stetoskopu?

 

Oliwki do stetoskopu

 

Oliwki, są integralną częścią zestawu słuchawkowego. W celu uzyskania optymalnej sprawności akustycznej warto zadbać o dobór oliwki w prawidłowym rozmiarze. Źle dobrany rozmiar oliwki (za mały jak i za duży) będzie pogarszać sprawność akustyczną. Za mała oliwka może wypadać, za duża będzie uciskać przewód słuchowy. Indywidualne dobranie wielkości oliwki do stetoskopu pozwoli na uzyskanie najlepszej sprawności akustycznej. Warto również rozważyć dobór odpowiedniego rodzaju. Firma Littmann dostarcza oliwki miękkie i półtwarde. Dlaczego wymiana oliwek jest tak ważna? Samouszczelniające oliwki mogą magazynować brud oraz wydzielinę z ucha. Dlatego warto systematycznie je czyścic i dezynfekować.

 

Membrana

 

Membrana jest ogromnie ważnym elementem słuchawek lekarskich. Uszkodzenie mechaniczne, przerwanie jej ciągłości może obniżać akustykę stetoskopu. Membrana podobnie jak oliwki powinna być regularnie wymieniana. Przy zakupie koniecznie należy sprawdzić średnicę oraz model naszego stetoskopu. Membrana Littmann może być dostępna w trzech rozmiarach:

- średnica 48 mm pasuje do: Master Cardiology III

- średnica 45 mm pasuje do: Cardiology III (duża), Classic II S.E., Master Classic II, Select

- średnica 33 mm pasuje do: Cardiology III (mała).

 

Możemy zakupić samą membranę oraz w zestawie wraz z ramką/ obwódką. Obwódki na membranę oraz ciepłe obwódki na lejek są również dostępne oddzielnie. Informację jak należy zakładać nową membranę znajdziesz w instrukcji obsługi, może również zapytać o poradę nasz serwis.

 

Identyfikator stetoskopu

 

Firma Littmann zaprojektowała specjalne identyfikatory, by ułatwić identyfikację oraz zapobiec przypadkowym podmianom stetoskopów pomiędzy personelem medycznym. Dostępne identyfikatory są uniwersalne, pasują do każdego modelu stetoskopu Littmann.

 

 

Więcej informacji znajdziesz na stronie: http://mednova.pl/stetoskopy

Nowotwory złośliwe - kluczowa jest profilaktyka

Nowotwory złośliwe to druga (po chorobach układu krążenia) przyczyna zgonów w Polsce - rocznie odnotowuje się ponad 140 tys. nowych zachorowań, a ok. 93 tys. osób umiera z powodu tych schorzeń. Duża śmiertelność wynika z tego, że nowotwory najczęściej rozpoznawane są już w zaawansowanym stadium, gdy leczenie jest bardzo trudne - wczesna diagnoza daje natomiast ponad 90% szans na wygranie z chorobą.

 

Nowotwory najczęściej występujące w Polsce

Nowotwory powstają na skutek mutacji w genach kodujących białka, które odgrywają ważną rolę w regulacji cyklu komórkowego. Mutacje te prowadzą do utraty kontroli nad podziałami komórek -  mogą one pojawić się w konsekwencji oddziaływania na organizm różnych szkodliwych czynników (np. dymu tytoniowego), zostać odziedziczone po rodzicach lub powstać podczas zapłodnienia. Najgroźniejszy rodzaj nowotworu to nowotwór złośliwy, ponieważ nacieka on na sąsiadujące tkanki i prowadzi do powstania ognisk przerzutowych. Oprócz nowotworów złośliwych wyróżnia się także nowotwory łagodne (nie dają przerzutów) i miejscowo złośliwe (nie powodują przerzutów, ale naciekają na sąsiadujące tkanki).

 

Rak płuca to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce - stanowi on ok. 21% wszystkich zachorowań. Na kolejnych miejscach znajdują się: rak prostaty, jelita grubego, pęcherza moczowego, żołądka i nerki. U Polek najczęściej diagnozowany jest natomiast rak sutka (23% wszystkich zachorowań), jelita grubego, płuca, trzonu macicy, jajnika oraz szyjki macicy.

 

Badania umożliwiające postawienie wczesnej diagnozy

Badania profilaktyczne mają szczególne znaczenie w przypadku raka - wczesne wykrycie procesu nowotworowego znacznie zwiększa szanse na pokonanie choroby, dlatego tak ważne jest regularne przeprowadzanie badań profilaktycznych. Do takich badań zalicza się np. mammografię lub badanie ultrasonograficzne gruczołu piersiowego, dzięki którym można wcześnie wykryć nowotwory piersi. Kobiety powinny również pamiętać o regularnych wizytach (co najmniej raz w roku) u ginekologa - poprzez badanie ginekologiczne lekarz będzie mógł sprawdzić, czy nie ma żadnych niepokojących zmian w macicy czy jajnikach. Badaniem kluczowym w profilaktyce raka szyjki macicy jest natomiast badanie cytologiczne - dzięki niemu można uzyskać informacje, czy komórki nabłonka, który pokrywa szyjkę macicy są prawidłowe.

 

Mężczyźni po 50. roku życia powinni systematycznie wykonywać badanie per rectum oraz pomiar stężenia markera nowotworowego PSA we krwi - są to kluczowe badania profilaktyczne raka gruczołu krokowego, badanie per rectum ma także znaczenie w diagnostyce raka pęcherza moczowego i jelita grubego. W przypadku jelita grubego bardzo ważnym badaniem jest także kolonoskopia i badanie na obecność krwi utajonej w kale - profilaktyczną kolonoskopię powinno wykonywać się już od 35. roku życia. Co 1-2 lata należy także wykonywać USG jamy brzusznej, które pozwala ocenić stan m.in. trzustki, nerek czy wątroby.

 

Ważnym, coraz powszechniej stosowanym narzędziem w profilaktyce nowotworów są badania genetyczne. Polegają one na analizie materiału genetycznego pacjenta w celu potwierdzenia lub wykluczenia obecności mutacji, które zwiększają ryzyko wystąpienia danego nowotworu. Wśród takich mutacji wyróżnia się nieprawidłowości w genach CHEK2, BRCA1, BRCA2, CDKN2A i HOXB13. Szacuje się, że nawet 30% nowotworów może mieć związek z uwarunkowaniami genetycznymi.

DNA każdego człowieka nie zmienia się przez całe życie, dlatego badanie genetyczne wykonywane jest jednorazowo i jego wynik zawsze będzie aktualny. Należy pamiętać również o tym, że potwierdzenie obecności szkodliwych mutacji nie oznacza, że proces nowotworowy na 100% się rozwinie. Dziedziczona jest bowiem predyspozycja do rozwoju nowotworu, a nie sama choroba - mówi Magdalena Sikora, genetyk Zdrowegeny.pl

Do najczęściej występujących w polskiej populacji mutacji należą zmiany w genach BRCA1 i BRCA2 - wiążą się one ze znacznie większym prawdopodobieństwem rozwoju raka piersi, raka jajnika (mutacja genu BRCA1 to 70% ryzyko raka piersi) oraz raka prostaty. Z rakiem prostaty związane są też mutacje w genie HOXB13 - nosiciel mutacji ma aż 20 razy większe ryzyko zachorowania w porównaniu do populacji ogólnej. Nieprawidłowy gen CDKN2A to wzrost ryzyka zachorowania na czerniaka, raka płuca i raka trzustki, a mutacje w genie CHEK2 związane są z większą szansą zachorowania na raka tarczycy, jelita grubego i nerki. Badanie genetyczne pozwoli na wykrycie takich nieprawidłowości, dzięki czemu będzie można wprowadzić odpowiednie działania profilaktyczne - tak, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania do minimum lub wykryć proces nowotworowy we wczesnym etapie.

 

 

Więcej o profilaktycznych badaniach genetycznych można przeczytać na stronie https://zdrowegeny.pl/badania-genetyczne/rak-nowotwor