Wrzesień 2021

Polscy naukowcy opracowali diabetomat dla cukrzyków, który zastąpi igły

Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej stworzyli tzw. diabetomat. Urządzenie analizuje skład chemiczny wydychanego powietrza. Docelowo ma ono zastąpić lub przynajmniej zredukować liczbę dziennych wkłuć, a co za tym idzie - ułatwić życie cukrzykom.

 

Diabetomat nie bez powodu otrzymał taką nazwę. Wynalazek działa podobnie do alkomatu. Różnica polega na tym, że diabetomat analizuje skład chemiczny wydychanego powietrza pod kątem obecności ciał ketonowych. Następnie urządzenie pokazuje stężenie glukozy we krwi.

 

Diabetomat ma służyć nie tylko jako narzędzie do diagnozowania i monitorowania przebiegu cukrzycy, ale też ułatwić codzienne życie cukrzyków. Wynalazek polskich naukowców z Akademii Górniczo-Hutniczej ma całkowicie lub przynajmniej częściowo zastąpić igły.

Badacze poinformowali, że trwa proces komercjalizacji i rozpoczęły się badania kliniczne. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, diabetomat mógłby pojawić się na polskim rynku w ciągu 3-5 lat.

 

Według szacunków cukrzyca dotyka obecnie około 422 milionów ludzi na całym świecie. Z powodu jej powikłań rocznie umiera około 1,6 miliona ludzi. Światowa Organizacja Zdrowia przewiduje, że w 2030 roku cukrzyca będzie siódmą najczęstszą przyczyną zgonów na świecie.

 

Sztuczna inteligencja potrafi przewidzieć chorobę Alzheimera z niemal 100% dokładnością

Naukowcy z Uniwersytetu Technicznego w Kownie opracowali algorytm, który może przewidzieć początki choroby Alzheimera z niezwykłą dokładnością niemal 100%. Metoda diagnostyczna została opracowana podczas analizy obrazów wykonanych z pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI).

 

Choroba Alzheimera to najczęstsza przyczyna demencji, która przyczynia się do około 70% przypadków. Na całym świecie choroba dotyka około 24 miliony ludzi. Szacuje się, że liczba ta będzie się podwajać co każde 20 lat.

 

Jednym z pierwszych objawów choroby Alzheimera jest łagodne upośledzenie funkcji poznawczych (MCI). Jest to etap pomiędzy oczekiwanym pogorszeniem funkcji poznawczych w wyniku normalnego starzenia się a demencją. Zdaniem naukowców z Uniwersytetu Technicznego w Kownie, funkcjonalne obrazowanie rezonansem magnetycznym (fMRI) można wykorzystać do zidentyfikowania konkretnych obszarów mózgu, które mogą mieć związek z początkiem choroby Alzheimera. Najwcześniejsze stadia MCI często praktycznie nie dają wyraźnych objawów, ale w wielu przypadkach można je wykryć za pomocą neuroobrazowania.

Dokładna analiza obrazów fMRI jest przede wszystkim bardzo czasochłonna. Jednak sztuczna inteligencja może znacznie przyspieszyć ten proces. Wykrycie pewnych cech MCI niekoniecznie oznacza chorobę Alzheimera, ponieważ mogą to być objawy innych powiązanych chorób, jednak jest to pewna wskazówka dla lekarzy.

 

Dlatego zespół z Uniwersytetu Technicznego w Kownie we współpracy z czołowymi litewskimi naukowcami z sektora sztucznej inteligencji opracował model oparty na głębokim uczeniu się. W tym celu skorzystano ze zmodyfikowanej sieci ResNet18 (rezydualnej sieci neuronowej), która otrzymała do analizy skany mózgu, należące do 138 osób. Obrazy te zostały podzielone według kilku kategorii - w jednej były skany mózgu osób zdrowych, w kolejnej pojawiły się obrazy wskazujące na łagodne upośledzenie funkcji poznawczych, a w jeszcze innej - obrazy sugerujące chorobę Alzheimera.

 

Sztuczna inteligencja potrafiła odnaleźć cechy MCI z dokładnością ponad 99,95 proc. Co prawda nie była to pierwsza próba zdiagnozowania początków choroby Alzheimera, ale naukowcy wskazują na przełom jeśli chodzi o dokładność algorytmu. Ich zdaniem nowoczesne technologie nigdy nie zastąpią lekarzy, ale mogą w znaczący sposób pomóc w diagnozowaniu choroby.

 

Ból stawów – problem osób starszych?

Ból stawu biodrowego, łokcia lub ból w kolanach wskazuje na problem ze stawami. Ból stawów to jedna z tych dolegliwości, która dotyka głównie osób w podeszłym wieku. Potrafi być on tak silny, że uniemożliwia wykonywanie codziennych czynności i normalne funkcjonowanie. Przyczyną bólu zwykle jest choroba zwyrodnieniowa polegająca na uszkodzeniu chrząstki stawowej, ale równie dobrze mogą powodować go choroby zapalne tkanki łącznej czy reumatyzm tkanek miękkich. Częstość występowania tych chorób wzrasta wraz z wiekiem. Sprawdź, jak dbać o stawy na co dzień, by uniknąć bólu stawów w przyszłości.

Ból stawów – co go mogło wywołać?

W zależności od lokalizacji ból stawów może mieć różnorakie podłoże:

  • ból barku – przeciążenia, urazy, zmiany zwyrodnieniowe, zapalenie stawów, choroby reumatyczne;
  • ból łokcia – urazy takie jak złamania i zwichnięcia, zapalenie kaletki łokciowej, zwyrodnienie stawów, entezopatie stawu łokciowego (łokieć tenisisty czy łokieć golfisty);
  • ból kolan – urazy typu naciągnięcie, skręcenie, złamanie, zapalenie stawu kolanowego, zapalenie ścięgien lub kaletki maziowej, choroby zwyrodnieniowe;
  • ból kręgosłupa – zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, choroby reumatyczne;
  • ból stawu biodrowego – choroby zapalne i zwyrodnieniowe, złamania i zwichnięcia, wrodzone wady;
  • ból stawów dłoni – urazy, zwyrodnienie, reumatoidalne zapalenie stawów, zapalne choroby stawów.

Ból stawów wymaga konsultacji lekarskiej, przeprowadzenia diagnostyki, a w wielu przypadkach także wdrożenia specjalistycznego leczenia.

Co robić, gdy bolą stawy?

Ból biodra przy chodzeniu czy ból kolana po bieganiu niekoniecznie od razu musi oznaczać coś złego. W początkowej fazie dolegliwości można spróbować radzić z nią sobie domowymi sposobami.

Złagodzić uporczywy ból powinny zimne lub ciepłe okłady. Trzeba jednak samemu zaobserwować, jaka temperatura przynosi większe ukojenie. Okłady można robić z wykorzystaniem specjalnych kompresów do kupienia w aptece, które przed zastosowaniem trzeba ogrzać lub schłodzić. Alternatywą dla okładów może być zimna albo ciepła kąpiel.

Gdy ból jest nie do zniesienia, można sięgnąć po leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z grupy NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne). Produktem przeznaczonym do stosowania miejscowego jest Diky, który objawowo leczy ból o nasileniu łagodnym do umiarkowanego.

Jeśli jednak to nie pomoże, a ból będzie się dalej utrzymywać lub jeszcze nasilać, wskazana jest wizyta u lekarza. Badania mogą wykazać, że przyczyną bólu jest np. reumatoidalne zapalenia stawów, a wtedy wskazane jest specjalistyczne leczenie.

Profilaktyka bólu stawów

Chcąc uniknąć bólu i chorób stawów, trzeba dbać o nie przez całe życie. Wbrew pozorom nie wymaga to od nas wielkich poświęceń. Musimy tylko pamiętać o kilku ważnych zasadach. Jak dbać o stawy na co dzień?

  • Aktywność fizyczna – aktywne uprawianie sportów stanowi ogromne wsparcie dla stawów i pomaga zwiększyć objętość tkanki chrzęstnej stawów. Polecane aktywności dla osób starszych to m.in. aqua-aerobic, nordic walking, jazda na rowerze, joga, pilates.
  • Prawidłowa waga – zachowanie prawidłowej wagi ma ogromne znaczenie dla zdrowia stawów. Nadmiarowe kilogramy mogą stanowić spore obciążenie dla stawów.
  • Odpowiednia dieta – należy stosować zdrową, odpowiednio zbilansowaną, pełną składników odżywczych dietę, która każdego dnia będzie dostarczać organizmowi substancji niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania kości, mięśni i stawów.
  • Zmniejszenie poziomu stresu – stres nierzadko jest jednym z czynników powodujących problemy ze stawami, np. reumatoidalne zapalenie stawów, dlatego w miarę możliwości należy go ograniczać.
  • Wygodne buty – na kondycję stawów oraz postawę kręgosłupa ogromny wpływ ma to, jakie nosimy buty, dlatego należy dobierać je stosowanie do budowy stóp, a jeśli trudno znaleźć wygodne obuwie, można zaopatrzyć się w robione na zamówienie wkładki ortopedyczne.